بررسی عملکرد دولت‌ها در تحقق شاخصه‌های گفتمان انقلاب اسلامی

یکی از شاخصه‌های گفتمانی انقلاب اسلامی عدم محرومیت زنان از حضور در فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی بود که نظام جمهوری اسلامی با حضور سیاسی و اجتماعی زنان در همه عرصه‌ها موافقت کامل دارد. مطلب بعد رعایت شئونات اسلامی در همه مباحث مهم کشور است.

به گزارش تهران نیوز ، از ایجاد شورای فرهنگی و اجتماعی زنان تا تأسیس کمیسیون زنان و خانواده در مجلس شورای اسلامی و از ایجاد دفتر امور زنان تا تبدیل آن به معاونت زنان در قوه مجریه؛ این‌ها از جمله تغییرات و تحولاتی است که از ابتدای انقلاب اسلامی تاکنون در رابطه با مسائل و امور مربوط به زنان در ساحت ساختارهای کلان کشور صورت گرفته است. یکی از اولین مراکزی که برای احقاق حقوق زنان فعالیت خود را آغاز کرده است شورای فرهنگی اجتماعی زنان است. شورایی که مدتی ریاست آن را خانم منیره نوبخت برعهده داشت. او علاوه بر آن دو دوره (دوره‌های چهارم و پنجم) نماینده مجلس شورای اسلامی و عضو هیأت مؤسس جامعه زینب سلام‌الله‌علیها و جامعه اسلامی هم بوده است. حضور او در رده‌های گوناگون اجرایی و قانون‌گذاری از ابتدای انقلاب اسلامی باعث شد تا درباره تغییر و تحولات ساختاری و سیاست‌گذاری در حوزه مسائل زنان و خانواده و نیز همسویی این سیاست‌ها با گفتمان انقلاب اسلامی در حوزه زنان با او گفت‌وگو کنیم و روند طی شده تاکنون را مورد بازبینی و پایش قرار دهیم.   زنان خبر: شما در زمره افرادی هستید که به عنوان یک زن از ابتدای انقلاب اسلامی در ساختارهای مربوط به زنان فعال بوده‌اید و به ایفای نقش پرداختید. به عنوان اولین سؤال؛ باتوجه به تجربیات و مشاهداتی که طی این سال‌ها داشته‌اید از چه زمانی در روند انقلاب اسلامی، هم در ساختارها و هم در سیاست‌گذاری‌ها و قانون‌گذاری‌ها به مسائل زنان توجه ویژه شد به ویژه در حوزه ساختاری چه تغییراتی برای زنان ایجاد شد و چه ساختارهای جدیدی شکل گرفت؟ درباره تغییرات ساختاری که شما مطرح کردید، تشکیل شورای فرهنگی و اجتماعی زنان در شورای انقلاب فرهنگی جزو اولین تصمیماتی بوده که در رابطه با مسائلل زنان صورت گرفته است. زمانی‌که دانشگاه‌های کشور بسته شده بود و در زمان وقوع انقلاب فرهنگی، در سال ۱۳۵۹با فرمان حضرت امام خمینی (رحمه‌الله‌علیه) ستاد انقلاب فرهنگی تشکیل شد. هدف اولیه از تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی به طور خاص رسیدگی به امور دانشگاه‌ها و دانشجویان و اتخاذ تصمیماتی در رابطه با ایجاد تغییرات مبنایی در دانشگاه‌ها و فراهم کردن شرایطی برای بازگشایی مجدد دانشگاه‌ها بودکه این دوران به عنوان دور اول فعالیت‌های ستاد انقلاب فرهنگی بوده است و بعد از آن امام (رحمه‌الله علیه) طی فرمانی، این ستاد را به شورای عالی انقلاب فرهنگی تبدیل کردند و افراد این شورای عالی را نیز افزایش دادند و افرادی را به انتخاب خودشان منصوب کردند و این شورا کارش را در مسائل فرهنگی و سیاست‌گذاری فرهنگی ادامه داد. در سال ۱۳۶۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی تصمیمی مبنی بر ایجاد شورای فرهنگی و اجتماعی زنان گرفت که آیین‌نامه این شورا توسط شورای عالی انقلابب فرهنگی تدوین و به تصویب رسید. هدف از تشکیل این شورا به‌طور کلی سیاست‌گذاری در امور زنان بوده است که در واقع مطالعات و پژوهش‌هایی را در این حوزه به انجام برساند و مسائل زنان در کشور را اولویت‌بندی کند. نتیجه فعالیت‌های مطالعاتی و پژوهشی این شورا ایجاد طرح‌های پیشنهادی در حوزه زنان و ارائه آن به شورای عالی انقلاب فرهنگی بود که از آن سال تا به حال که تقریباً بیش از سی سال از فعالیت این شورا می‌گذرد، تقریباً در همه موضوعات مهم زنان ورود جدی پیدا کرده و توانسته است اثربخشی خود را نشان دهد و اسنادی را به صورت طرح‌های پیشنهادی به شورای انقلاب فرهنگی ارائه داده است و شورای انقلاب فرهنگی بنا به صلاح‌دید و سیاست‌هایی که در پیش دارند این اسناد و طرح‌ها را تصحیح و به تصویب رسانده است. این طرح‌های پیشنهادی تاکنون در حوزه‌هایی مانند خانواده، سلامت، آموزش‌عالی، اشتغال، ورزش، هنر و... تدوین شده و من نیز که حدود بیست سال است عضویت این شورا را برعهده دارم از نزدیک شاهد اقدامات و روند تدوین طرح‌ها در این شورا بوده‌ام.   زنان خبر: در رابطه با عملکرد قوای سه گانه اعم از قوه مقننه، مجریه و قضاییه چه اقداماتی از ابتدای انقلاب اسلامی صورت گرفته است و از لحاظ ساختاری چه تغییر و تحولاتی در حوزه زنان رخ داده است؟ در بحث مربوط به قوه مجریه اقدامی که صورت گرفت، ایجاد دفتر مشاوره امور زنان در نهاد ریاست‌جمهوری بود که در دوره اول ریاست جمهوری آقای هاشمی اتفاقق افتاد. مسوولیت این دفتر نیز به گونه‌ای تعریف شده بود که مسائل مربوط به امور زنان را در قوه مجریه پیگیری کند که بعدها تغییرات متعددی در آن ایجاد شد. آخرین تغییری که از لحاظ ساختاری در قوه مجریه اتفاق افتاد، تبدیل این دفتر به معاونت امور زنان در نهاد ریاست جمهوری بود که این تغییر و تحولات اتفاقاً نتیجه پیگیری سالانه شورای فرهنگی و اجتماعی زنان و ارائه پیشنهاداتی مبنی بر تغییر در ساختار دفتر امور زنان بود تا در نهایت این نهاد در قوه مجریه تأسیس شد. از دیگر اقدامات خوبی که در قوه مجریه صورت پذیرفت، پیشنهاد تشکیل ستاد ملی زن و خانواده قبل از تبدیل دفتر امور زنان به معاونت زنان بود. در این ستاد نیز توجهه خاص و ویژه‌ای خصوصاً از جانب قوه مجریه به نهاد خانواده شد و رویکرد این ستاد متمرکز بر موضوع زن و خانواده بود. این ستاد ملی برای مدتی تشکیل شد و البته ما پیشنهادمان این بود که رییس این ستاد را رییس جمهور بر عهده گیرد ولی در مراتبی که برای تصویب این پیشنهاد طی شد نهایتاً ستاد با مدیریت معاون اول رییس جمهور به تصویب رسید.   زنان خبر: در قوه مقننه وضع به چه شکل بود و به طور کلی در کدام دوره مسائل زنان به طور ویژه مورد توجه قانون‌گذاران مجلس قرار گرفت؟ در قوه مقننه در مجالس اول و دوم و سوم به صورت محدود به مسائل زنان پرداخته شد اما اوج اقدامات را درباره مسائل زنان در مجالس چهارم و پنجم شاهد بودیمم که در این دو دوره مجلس با توجه به افزایش تعداد نمایندگان زن ما درواقع بیشترین مصوبات را درباره زنان در قوه مقننه داشتیم و تقریباً موضوعات مهم و خوبی در آنجا مطرح و تبدیل به قانون شد. در این دوران هم موارد اصلاح قانون داشتیم و هم وضع قوانین جدید و همچنین در خود ساختار مجلس شورای اسلامی نیز شاهد تغییراتی به نفع زنان بودیم که تشکیل کمیسیون زنان و خانواده یکی از این موارد بود که تقریباً در اواخر دوره چهارم مطرح شد و در دوره پنجم شکل اجرایی پیدا کرد. این کمیسیون از کمیسیون‌های بسیار موفق مجلس به شمار می‌رفت و یکی از دلایل موفقیت ما در پیش‌برد موضوعات زنان نیز همین موضوع بود که بنده در دوره چهارم و پنجم به عنوان نماینده در مجلس حضور داشتم.   زنان خبر: ترکیب کمیسیون زنان و خانواده در مجلس به چه شکل بود و دردوره‌های بعدی چه تغییراتی در آن ایجاد شد؟ ترکیب این کمیسیون متشکل از آقایان و خانم‌های نماینده بود و اینگونه نبود که تنها نمایندگان زن اعضای آن را تشکیل دهند و به همین خاطر دوران خوب و اثربخشیی را برای ما رقم زد و ما در مجموع توانستیم طرح‌ها و قوانین مثبتی را به مجلس ارائه دهیم. البته در ادوار بعدی مجلس نیز ما شاهد مطرح شدن موضوعات مرتبط با زنان بوده‌ایم ولی این کمیسیون دیگر به شکل یک کمیسیون فعال در مجالس ششم به بعد دیگر حضور نداشت و به دلیل اینکه در مجلس ششم تغییراتی در ساختار مجلس و روند تشکیل کمیسیون‌ها ایجاد شد، بالطبع کمیسیون زنان و خانواده نیز تحت تأثیر این تغییرات قرار گرفت. البته فراکسیون زنان در مجلس شورای اسلامی همواره در همه دوره‌ها پابرجا بوده است که این فراکسیون هم از ثمرات مجلس چهارم بود که تاکنون به فعالیت خود ادامه داده است. البته نکته‌ای که وجود دارد این است فراکسیون صرفاً از نمایندگان زن مجلس تشکیل شده است؛ برخلاف کمیسیون زنان که متشکل از نمایندگان زن و مرد بود.   زنان خبر: عملکرد قوه قضاییه از ابتدای انقلاب در حوزه زنان چگونه بوده است و در طی این سال‌ها دچار چه تغییرات ساختاری شده است؟ در قوه قضاییه دفتر امور زنان در بخش ریاست قوه قضاییه در دوره ریاست آیت‌الله یزدی به پیشنهاد شورای فرهنگی و اجتماعی زنان تشکیل شد که اتفاقاً بسیار فعالل بود و بعدها تغییراتی در آن ایجاد شد. به عنوان مثال این دفتر از قسمت ریاست قوه قضاییه جدا و به عنوان بخش‌هایی در ادارات کل تشکیل شد. در سطح ریاست قوه قضاییه مشاورانی در حوزه زنان حضور دارند و نمایندگانی از این قوه در شورای فرهنگی و اجتماعی زنان هم هستند که به موضوعات مشترک بین قوا از طریق شورای فرهنگی و اجتماعی زنان می‌پردازند. در بدنه قوه مجریه هم اشکال گوناگونی از نهادهای اجرایی را داشته‌ایم به عنوان مثال دفاتر و معاونت‌های امور زنان در وزارتخانه‌های گوناگون از جمله این موارد است که البته این معاونت‌ها در برخی دوره‌ها فعال بودند و در برخی وزارتخانه‌ها فعالیت آن‌چنان محسوسی نداشته‌اند. در برخی موارد نیز این نهادهای مرتبط با زنان به صورت اجرایی فعالیت کرده‌اند و در مواردی فعالیت‌هایشان به صورت مشورتی بوده است. در اینجا لازم است به ترکیب شورای شهر هم اشاره کنم که از تشکیل اولین شورا تا به امروز در سطح کشورخوشبختانه شاهد حضور پررنگ خانم‌ها هستیم. درستت است که در اولین دوره‌های شکل‌گیری این شوراها حضور زنان کم‌رنگ بوده است اما به مرور این حضور افزایش پیدا کرد تا جایی‌که در حال حاضر در تعدادی از شوراهای شهر خانم‌ها حضور جدی دارند و همین‌طور در فرمانداری‌ها و بخش‌داری‌ها هم این حضور زنان به طور محسوس دیده می‌شود. در مجموع اگر بخواهیم وزارتخانه‌هایی را نام ببریم که در ادوار گوناگون به‌رغم فراز و نشیب‌ها همواره دفاتر زنان در آنها فعال بوده و موفق عمل کرده است می‌توان به وزارت کشور، وزارت ورزش و جوانان وزارت آموزش و پرورش اشاره کرد که اقدامات نسبتاً خوبی را در ادوار گوناگون در رابطه با مسائل زنان و خانواده داشته‌اند.   زنان خبر: بر طبق شاخصه‌های گفتمانی انقلاب اسلامی در حوزه زنان که برگرفته از صحبت‌های امام خمینی (رحمه‌الله‌علیه) و به‌تبع رهبر معظم انقلاب است، از نظرشما مهم‌ترین شاخصه‌های گفتمانی انقلاب اسلامی درباره زنان چیست و شما آن عملکرد ساختارهایی را که ذکر کردید در این شاخصه‌های گفتمانی چه طورارزیابی می‌کنید؟ همان‌طور که شما اشاره کردید مبنای فکری ما در همه موضوعات به ویژه شکل‌گیری مبنای نظام جمهوری اسلامی، اندیشه‌های امام (رحمه‌الله‌علیه) بود. اولین سندد معتبر ما قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی است که در این قانون اساسی توجهات ویژه‌ای به مسائل زنان شده است که مبتنی بر اسلام وتعالیم اسلامی و اندیشه‌های امام (رحمه‌الله‌علیه) بوده است. در بخش مقدمه قانون اساسی به موضوع زن و خانواده پرداخته شده و در اصول قانون، چند اصل مهم قانون اساسی به مسائل زنان اختصاص یافته است و شاید این از ویژگی‌های بارز قانون اساسی کشور ما باشد و تاجایی‌که اطلاع دارم در قانون اساسی بسیاری از کشورها به این شکل بارز به موضوع زنان پرداخته نشده است.

نظرات صریح امام (رحمه‌الله‌علیه) درباره حضور و مشارکت اجتماعی زنان

دو مطلب بسیار مهم در این‌جا مطرح است که در آغاز انقلاب اسلامی ممکن بود جزو مسائل مورد سؤال همگان مطرح شود. یکی اصل حضور و مشارکت زنان درر فضای اجتماعی بود که این امکان وجود داشت برخی، بنا بر تصورات خود تعابیر متفاوتی نسبت به این موضوع داشته باشند و اساساً این پرسش مطرح بود که اسلام و نظام جمهوری اسلامی با اصل مشارکت زنان موافقت دارد یا خیر. این موضوع از مسائل مبنایی و مهمی بوده است که امام خمینی (رحمه‌الله‌علیه) در طی سخنرانی‌هایی که داشتند به آن به درستی پرداختند و حتی بیانات صریحی در این خصوص ارائه دادند؛ تا جایی‌که این گفته‌ها و جملات به عنوان شاخصه‌های حضور زنان در جامعه به شکل سند در تاریخ ثبت شد و مورد استناد همگان قرار گرفت. اما کم و بیش سؤالات و ابهامات همچنان وجود داشت که به عنوان مثال در بخش فعالیت سیاسی، زنان چگونه می‌توانند فعال باشند. در این بخش هم امام خمینی جملات صریح و روشنی را بیان کردند از جمله اینکه زنان باید در مقدرات اساسی کشور حضور فعال داشته باشند و به تعابیر گوناگونی این موضوع را مطرح فرمودند. بنابراین یکی از شاخصه‌های گفتمانی انقلاب اسلامی عدم محرومیت زنان از حضور در فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی بود که نظام جمهوری اسلامی با حضور سیاسی و اجتماعی زنان در همه عرصه‌ها موافقت کامل دارد. مطلب بعد رعایت شئونات اسلامی در همه مباحث مهم کشور است. در نظام اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی اصل مبنای رعایت اصول اسلامی به عنوان یک شاخص مهم مطرح شده است و بالطبع در فعالیت اجتماعی و سیاسی زنان نیز اصول اسلام باید مبنا قرار گیرد و به عنوان یک اولویت مطرح است و تحقیقاً در همه اسنادی که در شورای فرهنگی و اجتماعی زنان تهیه و به تصویب رسیده، مبانی نظری اسلام همواره مورد لحاظ قرارگرفته شده است. به عنوان مثال در موضوع آموزش زنان یا ورزش زنان مبانی نظری اسلام را بررسی کردیم و در قانون‌گذاری هم همین‌طور بوده است و در کلیه ملاحظات قانونی به مبانی نظری و شرعی اسلام توجه ویژه شده است و نهاد عالی شورای نگهبان هم موظف بر تأمین این نظر و عدم تغایر با قوانین اسلامی است. در واقع ایجاد تعادل بین حضور اجتماعی و فردی زنان در موضوعات مهم به عنوان یک شاخص اصلی مطرح بود که هم تعدیل بین زندگی اجتماعی و فردی ایجاد شود وو هم تعادل میان نهاد خانواده و نهاد اجتماعی پدید آید. به نظرم اینها از جمله مسائل مهمی بودکه در پرداختن به موضوع زنان در سطح اجرایی و قانون‌گذاری و سیاست‌گذاری سعی می‌شد به آن توجه ویژه شود.  

نظام اسلامی ما بسیار موفق عمل کرده است

نگاه شما به شرایط حال حاضر چگونه است آیا از نظر شما بعد از سال‌هایی که از انقلاب اسلامی می‌گذرد درباره وضعیت زنان در سطح کلان توانسته‌ایم آن شاخصه‌های گفتمانی را محقق کنیم؟ در رابطه با وضع موجود موضوعی که وجود دارد این است که در یک نگاه کلی بعد از تأسیس نظام جمهوری اسلامی اگر بخواهیم قضاوتی منصفانه از شرایط داشتهه باشیم در اکثر حوزه‌ها و در بسیاری از موضوعات ما در روندی رو به رشد قرار گرفته‌ایم و در موضوع زنان و خانواده هم همین‌طور است. در آموزش زنان، سلامت زنان، مشارکت‌های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی زنان و... نسبت به سال‌های گذشته پیشرفت‌های خوبی را شاهد بوده‌ایم. منتها در تمامی عرصه‌ها و به‌تبع آن در موضوع زنان و خانواده با موانع و کمبودهایی نیز مواجه هستیم. من به عنوان یک کارشناس و کسی که در مراتب اجرایی و سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری مشارکت داشته‌ام ابتدا باید به این نکته تأکید مؤکد کنم که قطعاً در طی سی‌و هشت سالی که از انقلاب اسلامی و تأسیس نظام جمهوری اسلامی می‌گذرد، همواره شاهد بهبود شرایط در کلیه زمینه‌ها بوده‌ایم و نظام اسلامی ما بسیار موفق عمل کرده است اما اگر از شرایط مطلوب صحبت شود قطعاً باید با تأمل به این سؤال پاسخ داده شود؛ به این معنا که هنوز در بسیاری از حوزه‌ها و زمینه‌ها به آن شرایط مطلوب و ایده‌آل خود دست پیدا نکرده‌ایم.

تلاش کنیم فاصله میان وضع موجود و وضع مطلوب کاهش یابد

تکلیف نظام جمهوری اسلامی و دولتمردان و دستگاه‌های قانون‌گذاری و اجرایی کشور و آحاد مردم باید این باشد که تلاش کنیم فاصله میان وضع موجود و وضعع مطلوب کاهش یابد؛ به این معنا که ضعف‌ها و نواقص و آسیب‌ها را کم کنیم. دومین تکلیف ما این است که در همه عرصه‌ها با آسیب‌ها مبارزه کنیم و آنها را به حداقل رسانیم. بسیاری از آسیب‌ها به راحتی قابل رفع و قابل تعدیل است. به عنوان مثال در موضوع فقر بسیاری از ریشه‌کن کردن آن صحبت می‌کنند که این جمله بسیار غلطی است؛ فقر هیچ‌گاه ریشه‌کن نمی‌شود اما قابل تعدیل و کاهش است. در حوزه زنان و خانواده هم برخی موضوعات قابل رفع هستند؛ به عنوان مثال ریشه‌کن کردن بی‌سوادی در خانواده‌ها قابل رفع است و اگر روند مناسبی در این مسیر طی شود، می‌توان به این هدف رسید. مطلب دیگری که باید گفته شود و به عنوان موضوعی بسیار جدی مطرح ‌شود اتفاقاً در طی سال‌ها آسیب بیشتری به آن وارد شده، موضوع خانواده است. بسیاری معتقدند که ما باید راهمان را به‌گونه‌ای طی کنیم که رشد همه‌جانبه زنان در زندگی فردی، شخصی، خانوادگی و اجتماعی یک رشد کاملاً متوازن باشد و خانواده در اوج رشد قرار گیرد. ما به خانواده‌ای در اوج تعالی نیاز داریم و اگر جامعه‌ای بتواند این وضعیت را برای خود ایجاد کند که نهاد خانواده در آن به عنوان نهادی ارزشمند و مهم هم به صورت عملی و هم به صورت نظری مطرح شود و از آسیب‌ها بری باشد، قطعاً تأثیر بسزایی در بهبود وضعیت فرهنگی خواهد گذاشت. اهمیت نهاد خانواده تا به آنجاست که باید به‌عنوان دغدغه جدی همه نظام مطرح شود. در نظام‌های گوناگون سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی آن چیزی که نیاز به مراقبت، نظارت و پایش دارد بحث فرهنگ است. بسیاری از آسیب‌هایی که ما اکنون با آن مواجه هستیم نقاط ناخوشایند فرهنگ جامعه است که بی‌ارتباط با مسائل زنان نیست و بین وضعیت زنان در هر جامعه و وضعیت فرهنگی، یک همبستگی نزدیک انکارناپذیر وجود دارد. به نظر شما در کدام ادوار مجلس و دولت، عملکردها قرابت بیشتری با شاخصه‌های گفتمان انقلاب اسلامی در حوزه زنان داشته و در کدام ادوار این فاصله بیشتر شده است؟ ارزیابی شما از عملکرد فعلی دولت و مجلس در رابطه با این شاخصه‌های گفتمانی چیست؟ در ادوار قانون‌گذاری همانطور که گفته شد به دلیل این‌که نظام قانونگذاری در مملکت ما مطابق با قوانین اسلام است، نمی‌توانیم این ادعا را داشته باشیم که درر دوره‌ای از مجلس، قانونی در حوزه زنان و خانواده به تصویب رسیده است که وجه اسلامی در آن به درستی رعایت نشده است. درباره عملکرد دولت‌ها هم اگر بخواهم بسیار صریح و بدون رودربایستی بگویم، در مجموع هیچ دولتی کار مطلوبی در حوزه زنان و خانواده انجام نداده است. البته به اینن معنا نیست که کار اثربخشی تاکنون انجام نشده است اما اگر بخواهیم به عملکرد دولت‌ها نمره دهیم، هیچ دولتی امتیاز بیشتری نسبت به دولت‌های دیگر نخواهد گرفت. زیرا تقریباً عملکردها در یک سطح بوده و ساختار اجرایی و اقدامات کم و بیش به صورت ثابت بوده است. چون این موضوع بسیار مهم است و مسأله زن و خانواده از مزیت‌های اصلی این نظام محسوب می‌شود، به همین خاطر جا دارد به صورت جدی‌تر و عملیاتی‌تر به آن توجه شود.

سخن آخر

سخن آخر این‌که بایستی زنان جامعه ما قدر نعمت نظام جمهوری اسلامی و امتیازاتی که در طی این ۳۸ سال کسب شده است را بدانند و قدردان آن باشند کهه قطعاً زنانی در کشور هستند که بسیار نسبت به این مسائل توجه و دقت کافی دارند. به عنوان مثال خانم‌های جوانی که همسران مدافعان حرم هستند؛ این افراد نعمت‌های پربرکت نظام جمهوری اسلامی هستند و این‌ها همان‌هایی هستند که قدردان نعمت‌های این نظام اسلامی بوده‌اند و ان‌شاالله همه ما زنان قدردان داشته‌های نظام جمهوری اسلامی باشیم و در دستیابی به بسیاری از مزیت‌ها و رسیدن به وضع مطلوب تلاش کنیم. انتهای متن/*

برچسب‌ها

اخبار مرتبط

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 7 =