۱۴ دی ۱۳۹۳ - ۱۲:۳۹

حضرت علی(ع) در رابطه با رعایت حقوق مردم و اقشار مختلف جامعه به فرمانروایان و حکمرانان منصوب خود دستورات و توصیه هایی نموده است و بر رعایت عدالت و مساوات در برخورد با آنان تاکید می نماید.

به گزارش سرویس اجتماعی آفتاب ری، به نقل از پاکدشتی ها، سلمان آدینه وند- حضرت علی(ع) در رابطه با رعایت حقوق مردم و اقشار مختلف جامعه به فرمانروایان و حکمرانان منصوب خود دستورات و توصیه هایی نموده است و بر رعایت عدالت و مساوات در برخورد با آنان تاکید می نماید. با توجه به اهمیت حقوق بشر و اهمیت رعایت آن در همه ابعاد معیشت بشری و توصیه های آن حضرت در خصوص موضوع و با استناد به آیه شریفه “لقد کرمنا بنی آدم …”مطالبی را تحت عناوین زیر که در قالب یک یادداشت تهیه و تنظیم گردیده است، هرچند به فرموده امام حسین(ع): “آن روز که آزمایش به میان آید دین داران اندک خواهند بود. “ ۱- رعایت حقوق مردم با مهربانی: حضرت می فرمایند: “ای مالک مهربان باش و با رعیت با چشمی پر عاطفه و سینه ای لبریز از محبت بنگر. زنهار نکند ای چوپان که در جامه شبانی خونخوار باشی و در لا به لای پنجه های لطیف ، چنگال هایی دلخراش و جانفرسایی پنهان داری… ۲-ظلم به دیگران: و در جای دیگری در خصوص ظلم به دیگران می فرماید: ” ممکن است که مردم زشتکار و هرزه را هم ظالم شمرد ، زیرا آن ها بر نفس خود ستم می کنند اما هیچ ظلمی در قرآن از تعدی و تجاوز به حقوق دیگران بزرگتر نیست.” ۳-جلوگیری از ظلم به حقوق مردم: راضیم که مرا با زنجیر آهنین سخت ببندند و در همان کوه و دشت بر سنگ و خاک بکشانند ولی هرگز رضا نیستم که دلی از کردار من آزرده و خاطری پریشان گردد . چگونه خداوند خود را با آرایش وجدان و دامن آلوده دیدار کنم؟ من و ظلم ؟!علی و ستمکاری!؟باور شدنی نیست . به خدا اگر حکومت دنیا را به همه و ثروت و مال که در آن است به من واگذار کنند که در مقابل یک پاره پوست جو از دهان موری به ظلم و ستم بیرون کشم، هرگز نخواهم پذیرفت . دنیای زیبا و دوست داشتنی شما در چشم من از آن پست تر است که روان ضعیف موری را به قیمت آن آزرده و متاثر سازم ، علی را با این لذت ناپدیدار و ننگ آمیز نیازی نیست. ۴-گرفتن حق از ظالم: حضرت امیر در خصوص گرفتن حقوق یک بینوا از اشراف می فرماید: ” به خدای توانا سوگند که نقشه حدود و حقوق را با هندسه عدل و داد چنان ترسیم کنم که پشیزی از دارایی بینوایان بر گردن اشراف بنی امیه یعنی همان کسانی که با شمشیر ستم و جور خود به جان مردم افتاده و سرانجام پیشوای خود را هم فدای تبهکاری و اشتباهات خود کرده بودند باقی نماند. ۵- درشت گویی با مردم: حضرت علی (ع) در توصیه ای به زیاد فرماندار فارس می فرماید: ای فرماندار فارس! دهقانان شهر شما از قساوت قلب و درشتی اخلاقتان قدری شکایت دارند و اضافه می کنند که از طرف حاکم نسبت به طبقات ملت توهین و تحقیر می شوند یعنی که اقتدار چند روزه آنچنان تو را مست و مجذوب کرده که عظمت مقام رعیت در چشمان پر غرورت سخت سبک و ناچیز جلوه نموده است. ای انسان چه گمان کرده ای ، تو میخواهی با کبر و غرور جاهلانه خود بر مردم ناز و نخوت بفروشی و همچنان خداوند تو را مزد فروتنان و مردان تواضع پیشه باز دهد . تو از کشت جو و خوشه ای گندم طمع داری ، چه ساده دل و نادان که تو بوده ای! ۶- حفظ اسرار مردم: ای فرماندار(مالک اشتر) رعایای تو از عیب منزه نیستند ولی حق توست که همچون پدری غیور و مهربان بر نقائص اولاد خود پرده کشی و به شرمساری آنان رضایت ندهی . هرگز اسرار محرمانه رعیت آنچه را مربوط به مصالح کشور نیست دخالت مده و بر کشف راز مردم حریص مباش زیرا وظیفه تو حفظ قوانین اجتماع و انتظام مسائل معاشرت در میان ملت است تا آن حدود که آشکار باشد. ای مالک تو حکمرانی و حکمران همچون پدر است پ، پس ای پدر ناگزیری بسیاری از لغزش های فرزندان خود را نادیده انگاری و با چشم آکنده از گذشت، با محبت به چهره اولاد خود بنگری. ای آنکه از خداوند راز پوش طمع داری پرده از اسرارت فرو نیندازد. ۷-رضایتمندی مردمی: و در جایی دیگر در خصوص رضایتمندی مردم می فرماید: ای مالک با تمام وسایلی که در اختیار داری و با منتهای نیرویی که جان توست به جلب رضایت عموم و خرسندی جامعه بکوش زیرا که اکثریت نگهبان مملکت و حصار کشور است . همیشه با توده باش با شادی آن ها شاد شو و در اندوهشان شرکت کن. مالکا از آن زیردست بپرهیز که دیگران را در محضر تو به زشتی یاد کند و در معایب جماعت زبان بگرداند آری قلب شکسته عرش خداست پس هر آن کس که آن سراچه ویران را تعمیر کند کعبه مقدس آبادان ساخته است . گره از کار رعیت بگشا و اختلافات توده را با احتیاطی هر چه تمام تر که شایسته احترام حق عموم است فیصل کن . ای مالک اکنون که پای بر مسند فرمانداری گذاشته ای خواه ناخواه باید اغراض شخصی و هدف های خصوصی را ترک گویی آنچنان که ملت برای توست تو نیز باری ملت باش …” ۸-میانه روی، صداقت و احترام به زیر دستان: ای زیاد (فرماندار فارس)! در تمام مراحل زندگی میانه رو و مقتدر باش و از طرفین افراط و تفریط سخت بپرهیز. ای والی مصر(مالک) بدان که بهترین حکمران آن کس است که نسبت به رعایای خویش صمیم و یکدل باشد و آزار آن ها را نخواهد و به کارهای پر مشقت وادارشان نکند، با زیر دستان خود برادری پیش گیر تا بروز محبت از آنها برادرانه همت و کمک بینید. تو آنگاه که بر روی مصر باب راستی و صفا بگشایی درهای حقیقت و دوستی بر روی تو بگشایند و چون تو را با خود خالص ببینند جز خلوص تلافی نکنند . ۹- حقوق اقشار مختلف: حضرت همچنین در خصوص حقوق اقشار و صنوف مختلف می فرماید : این طبقات مختلف را که می نگری دمی هم به اعضای پیکر خویش بنگر : خداوند مهربان در قرآن مجید برای همه ی این طبقات حدود و مقرراتی وضع فرمود و همگان را از برکت قانون و مساوات برخوردار کرد . *الف:تذکر به افسران در خصوص رعایت حقوق مردم و سربازان: ای مالک: افسر باید پرهیزگار ترین سپاهیان و نجیب ترین افراد باشد، افسر باید همچون تو غم لشکر خورد و بر سربازان خویش پدری مهربان و فرماندهی آگاه و بیدار باشد. از افسر پسندیده نیست که با اندک ناروایی خشمناک و عصبانی گردد. افسر فعال و مقتدر آن کس تواند بود که خشم و بردباری و ملایمت را با متانت به خوبی بیامرزد. افسر باید به چشم سربازی سنگین دل و مهربان و در حال مهربانی با مهابت و مخوف جلوه کند. من آن افسر را دوست می دارم که با ناتوانان و بیچارگان فروتن، و با گردنکشان همچون همچون قهر الهی بی رحم و متکبر باشد . اگر خواهی که سربازان از افسران مهربانی و عطوفت بینند ، نخست تو بر افسران مهربان و با شفقت باش. بر سرداران فداکاری که دست نشانده و پرورش یافته تو هستند ، پدر باش تا آنان هم بر سپاه پدری کنند . وای بر تو، وای بر مصر ، وای بر ملت اگر سربازان و سپاهیانش گرسنه و بینوا باشند. بر سرباز سخت مگیر و او را به کار های پست و ننگین مگمار. بگذار که روح سرباز ظریف و نظرش عالی باشد . ای پسر حارث بر آن افسر اعتماد کن که نجیب و پرهیزگار است چشم طمع به مال کسی ندوخته و دست هرزه به ناموس کسی نینداخته. به آن افسر احترام کن که شجاع و جسور است و در مقابل طوفان حوادث همچون کوهی پولادین ایستادگی و مقاومت می کند . *ب:حقوق سربازان: حضرت علی(ع) خطاب به مالک اشتر، فرماندار مصر و فرمانده سپاه می فرماید: افسر من (مالک)، تو سربازی و بیش از همه به عظمت مقام سربازی آشنایی داری و به حرارت خونی که در زیر حلقه های زره و کاسه سر تو جوش می زند پی مبری. تو خوب می دانی که سپاهی را از چه ساخته اند و قلب گرم و شجاعی را که در پشت پیراهن سربازی کار می کند چقدر حساس و غیور است. سرباز دژ محکم و حصار پولادینی است که همچون سلسله جبال حیات و ناموس محیط خویش را در بر پناه گرفته و با قدرتی بهت آور از پناهندگان دفاع می کند سرباز زینت امت و افتخار تاج و تخت است سرباز نگهبان دین و پاسدار شرف و حرمت قانون است. *ج:تذکر به سربازان هنگام ورود به شهر در باب رعایت حقوق رعیت: سرباز موظف است هنگامی که به عنوان راهگذار وارد شهر می شود خود را مانند یک مرد عادی در آن شهر دانسته و کاملاَ مطیع مقررات فردی و اجتماعی آنجا باشد. سرباز حق ندارد به نام آن که وظیفه دینی خود را انجام میدهد و با دشمنان ناموس و کیش خود می جنگد بر آحاد رعیت منت گذاشته و بر آنها کبر یا جلال بفروشد. در صورتی که از گرسنگی و بینوایی سربازان به جان آیید و به منظور رسد رمق چیزی در خورجین نداشته باشد می تواند به نام احیا نفس و وظیفه ای که در این موقع گریبان گیرتان می شود سپاهی گرسنه را از مرگ نجات دهید از من نیست و با من بستگی ندارد و روحم از آن بیزار است که بقدر ارزنی بر افراد اجتماع تحمیل شود و از آن ها حتی متاع کم ارزش بدون پرداخت بها دریافت دارد. شما می توانید در این هنگام سرباز متخلف را از طرف من به سختی مجازات کنید . در این هنگام به امیرالمومنین که مانند تهی دستان شما، پشمینه پوش و بی تکلف است مراجعه کرده ، کیفر سربازی ستمگر را به سربازی چون من بازگردانید ، من او را عبرت جهانیان قرار خواهم داد. د-توصیه به قضات: فرمان علی(ع) به مالک اشتر: لازم است قاضی مردی پر حوصله و خونسرد باشد ، زیرا اشخاص عصبانی و پر حرارت کمتر می توانند دقت و احتیاط نمایند . بدیهی است که در داوری احتیاط و کنجکاوی رکن عظیم است . خوب است که قضاوت از جسارت مدعیان دلتنگ نشوند و آن چنان که اسیر شهوت نیستند گرفتار. ۱۰-رعایت حقوق بشر در هنگام جنگ: حضرت امیر در پیامی به معقل ابن قیس ریاحی فرمانده سپاهش می فرماید: الف) تا از جانب دشمن جنگ آغاز نشود، هرگز به جنگ مبادرت نکنید، زیرا که دوست نمی دارم ناموس صلح به دست سربازان من شکسته گردد. ب) در آن هنگام که به مبارکی پیروز شدید ، هرگز دشمن فراری را طعم شمشیر مسازید و زخم داران را میازارید و راضی مشوید که از پس پشت بر کسی حربه عداوت فرو برید زیرا این کردار از جوانمردی و مروت سخت به دور است و بر افتادگان تاختن، ویژه اراذل و اوباش … ج: زنهار پردگیان دشمن را به گناه مردانش مگیر و زنان را در همه وقت احترام کن. ممکن است زنان دشمنان در مقابل شما زبان به دشنام و ناسزا بازگشایند و مرا به زشتی یاد کنند و از آن جایی که این طبقه افرادی ضعیف و نا بردبارند و هم از حیث اندیشه و فکر به پای مردان نمی رسند، گفتار خشن و ناهنجارشان را به لهجه های جدی تلقی کنند و هر چه شنیدید نشنیده انگارید. ۱۱-مساوات در پاداش به کارکنان: آن موقع که یا به زبان و یا به عطا کارکنان دولت را تشویق می کنی ، راضی نیستم که شخصیت افراد را در این کار دخالت دهی. توضیح می دهم که چون یک نفر متعین و شریف خدمتی کوچک انجام دهد، جزای او هم کوچک خواهد بود و موقعیت اجتماعی و خانوادگی اش در ایفای وظیفه دخالتی نخواهد داشت . و همچین بینوایی که کارهای بزرگ به پایان رساند مقتضی است که پاداش بزرگی دریافت دارد و بر اشراف و صدرنشینان رجحان یابد. ۱۲-مبارزه با تبعیض نژادی: الا ای محمد(محمد ابن ابی بکر، والی مصر): مصریان چه سیاه و چه سفید ، چه توانگر و چه تهی دست، همه با هم برابر و برادرند و چنین است که اسلام زشت و زیبا نمی شناسد و به طبقات موهوم اشرف احترام نمی گذارد. ما مسلمانیم و ناگزیریم که به هر چه غیر از آزادی و مساوات است، پشت پا زنیم همگان را به همه همسر و هم زن دانیم. ۱۳-نظارت بر امور از طریق بازرسان پنهانی برای حفظ کرامت مردم: الا ای مالک هرگز از جریان امور کشور و طرز سلوک حکام با رعیت لحظه ای غافل مباش ، به جزئیات امور شخصا َ رسیدگی کن و گزارش های کشور را تا آخرین کلمه با کمال دقت بشنو. مقتضی است به منظور انجام این مسئولیت بزرگ بر اعمال خویش گروهی بازرسان مخفی بگماری تا پنهانی تو را از چگونگی مملکت مستحضر دارند . این عمل چنان فرمانداران تو را در ایفای تکلیف محتاط و دقیق خواهد کرد که از بیم بازرسان پنهان و در غیاب و حضور ، بر هیچ حرکت مخالف اقدام ننمایند . به رعیت ظلم نکنند و در رسیدگی به مظالم و شکایات قوم ، خونسردی و تعلل روا دارند. ۱۴- تعریف و تمجید جلوگیری از عدالت است “(اگر اشتباهی دیدید بی درنگ آن را به من بازگو کنید)”: حضرت امیرالمومنین علی(ع) در این خصوص می فرمایند: به عقیده من پست ترین صفات مردمان آن است که از شیرین زبانی و عبارت آرایی همراهان خود مشعوف و خرسند گردند و گفتار مشتی متملق در خاطرشان اثر افکنده و بر روح غرور آنها پر وبال بخشد دوست نمی دارم که کردار مرا هر قدر هم خوب باشد بر زبان آورند و در تمجیدش مبالغه کنند زیرا انجام وظایف تکلیف طبیعی انسان است و بر این عمل عادی پیرایه ستایش پسندیده نیست چه ممکن است اندک اندک گفتار شما مرا از حدود حق و عدالت منحرف و رفتارم را در تمشیت و اصلاح امور عوض کند هر چه شما مبالغه کنید من بهتر می دانم که هنوز بسیاری از وظایفم را در خلافت و امامت ایفا ننموده ام بنا براین با من مثل استبداد طلبان صحبت مکنید و آن قدر در رکابم روی پر مذلت بر زمین مکشید بلکه اگر اشتباهی در کارهایم باز جستید بی درنگ آن را به من بازگو کنید. من اگر از شنیدن نصیحت راجع به عدالت بی زار باشم حتما َ از عمل و ایفای آن بیزار تر خواهم بود و لی این بهترین آزمایشی است که روحیه و افکار مرا به خوبی آشکار می سازد و هرگز فراموش مکنید که من و شما و همه کائنات بندگان ضعیف خداوندیم و تنها کسی که سزاوار ستایش و تقدیس است پروردگار توانا و مهربان می باشد. ۱۵-عدل و مساوات: مالکا! انصاف و عدل سرلوحه بر حکومت توست. دادگاه خانه ملت است و قانون حق مردم . اسلام منادی آزادی و مساوات است و عموم مسلمانان باید از این ندای آسمانی برخوردار گردند. ای پسر حارث اگر چنین نکنی و همگان را با نظر مساوی ننگری، بر بندگان خدای ظلم کرده ای و خداوند توانا را بد دشمن خویش برانگیخته ای “ و کلام آخر… ” دنیای زیبا و دوست داشتنی شما در چشم من از آن پست تر است که روان ضعیف موری را به قیمت آن آزرده و متاثر سازم ، علی را با این لذت ناپدیدار و ننگ آمیز ، نیازی نیست.” انتهای پیام/م

برچسب‌ها

اخبار مرتبط

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 11 =